Kultura jedzenia w osiemnastowiecznym Tallinie
Tallin, jeden z ważniejszych portów nad wschodnim Bałtykiem, na początku XVIII w. pod panowaniem szwedzkim, od 1721 r. wraz z całą Estonią znalazł się w granicach imperium rosyjskiego. Liczące ok. 10 000 mieszkańców miasto było miejscem koegzystencji wielu narodów (m.in. Estończyków, Niemców, Rosjan...
Main Author: | |
---|---|
Format: | Article in Journal/Newspaper |
Language: | English Polish |
Published: |
Institute of Archaeology and Ethnology Polish Academy of Sciences
2018
|
Subjects: | |
Online Access: | https://doaj.org/article/83c1eb605cc0415aa7c42f14bd15eaf9 |
id |
fttriple:oai:gotriple.eu:oai:doaj.org/article:83c1eb605cc0415aa7c42f14bd15eaf9 |
---|---|
record_format |
openpolar |
spelling |
fttriple:oai:gotriple.eu:oai:doaj.org/article:83c1eb605cc0415aa7c42f14bd15eaf9 2023-05-15T18:13:03+02:00 Kultura jedzenia w osiemnastowiecznym Tallinie Food culture in the 18th century Tallinn Raimo Pullat 2018-01-01 https://doaj.org/article/83c1eb605cc0415aa7c42f14bd15eaf9 en pl eng pol Institute of Archaeology and Ethnology Polish Academy of Sciences 0023-5881 2719-6496 https://doaj.org/article/83c1eb605cc0415aa7c42f14bd15eaf9 undefined Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, Vol 66, Iss 1 (2018) jedzenie napoje Tallin mieszczaństwo wiek XVIII zastawa stołowa hist anthro-se Journal Article https://vocabularies.coar-repositories.org/resource_types/c_6501/ 2018 fttriple 2023-01-22T18:01:03Z Tallin, jeden z ważniejszych portów nad wschodnim Bałtykiem, na początku XVIII w. pod panowaniem szwedzkim, od 1721 r. wraz z całą Estonią znalazł się w granicach imperium rosyjskiego. Liczące ok. 10 000 mieszkańców miasto było miejscem koegzystencji wielu narodów (m.in. Estończyków, Niemców, Rosjan) i religii (wyznania protestanckie, prawosławie). W drugiej połowie stulecia miasto rozwijało się pod wpływem pobliskiego Petersburga – nowej stolicy Rosji. Podstawą autorskich ustaleń są zróżnicowane źródła z epoki: opisy miasta i kraju (relacje podróżników i urzędników – prekursorów etnografii), miejscowa prasa, książki kucharskie (najstarsza estońska z 1781 r.). Wiele informacji o kuchni i kulturze stołu przynosi również kilkaset inwentarzy majątku: kupców, rzemieślników, tworzącej się inteligencji (urzędnicy, nauczyciele, medycy, duchowni). Wobec takiego stanu źródeł autor przedstawia przede wszystkim kulturę jedzenia najbogatszych i średniozamożnych mieszczan. Najpierw prezentuje podstawowe elementy jadłospisu. Składały się nań produkty i potrawy zbożowe (chleb, kasze, wyroby cukiernicze) z warzyw zaś preferowane przez uboższych, gotowane – strączkowe (groch, fasola) oraz marchew, buraki, rzepa, kapusta, brukiew. Wśród zamożniejszych popularność zdobyły: sałaty, ogórki, szparagi, kalafiory. Pod koniec XVIII w. pojawiły się pierwsze przepisy na ziemniaki (np. pieczone). Z mięs najpopularniejsza była wołowina. Z wyrobów masarskich szczególnie ceniono wyroby fachowców przybywających do Tallina z Niemiec (Turyngia, Saksonia): kiełbasy pieczone, wątrobianki, kaszanki. Jadano też wiele ryb, zarówno morskich – ulubione śledź i dorsz, jak i słodkowodnych – pstrąg, sielawa. Nie unikano też owoców morza – ostryg, krewetek, homarów. W menu nie brakowało wreszcie owoców, zarówno krajowych (sady posiadali też sami mieszczanie), jak i z importu (jabłka, cytryny, pomarańcze, winogrona. Podstawowym konserwantem a zarazem przyprawą była sól. Korzystano też z wielu innych przypraw, takich jak pieprz, goździki, cynamon, imbir, ... Article in Journal/Newspaper sami sami Unknown Kapusta ENVELOPE(27.000,27.000,67.067,67.067) |
institution |
Open Polar |
collection |
Unknown |
op_collection_id |
fttriple |
language |
English Polish |
topic |
jedzenie napoje Tallin mieszczaństwo wiek XVIII zastawa stołowa hist anthro-se |
spellingShingle |
jedzenie napoje Tallin mieszczaństwo wiek XVIII zastawa stołowa hist anthro-se Raimo Pullat Kultura jedzenia w osiemnastowiecznym Tallinie |
topic_facet |
jedzenie napoje Tallin mieszczaństwo wiek XVIII zastawa stołowa hist anthro-se |
description |
Tallin, jeden z ważniejszych portów nad wschodnim Bałtykiem, na początku XVIII w. pod panowaniem szwedzkim, od 1721 r. wraz z całą Estonią znalazł się w granicach imperium rosyjskiego. Liczące ok. 10 000 mieszkańców miasto było miejscem koegzystencji wielu narodów (m.in. Estończyków, Niemców, Rosjan) i religii (wyznania protestanckie, prawosławie). W drugiej połowie stulecia miasto rozwijało się pod wpływem pobliskiego Petersburga – nowej stolicy Rosji. Podstawą autorskich ustaleń są zróżnicowane źródła z epoki: opisy miasta i kraju (relacje podróżników i urzędników – prekursorów etnografii), miejscowa prasa, książki kucharskie (najstarsza estońska z 1781 r.). Wiele informacji o kuchni i kulturze stołu przynosi również kilkaset inwentarzy majątku: kupców, rzemieślników, tworzącej się inteligencji (urzędnicy, nauczyciele, medycy, duchowni). Wobec takiego stanu źródeł autor przedstawia przede wszystkim kulturę jedzenia najbogatszych i średniozamożnych mieszczan. Najpierw prezentuje podstawowe elementy jadłospisu. Składały się nań produkty i potrawy zbożowe (chleb, kasze, wyroby cukiernicze) z warzyw zaś preferowane przez uboższych, gotowane – strączkowe (groch, fasola) oraz marchew, buraki, rzepa, kapusta, brukiew. Wśród zamożniejszych popularność zdobyły: sałaty, ogórki, szparagi, kalafiory. Pod koniec XVIII w. pojawiły się pierwsze przepisy na ziemniaki (np. pieczone). Z mięs najpopularniejsza była wołowina. Z wyrobów masarskich szczególnie ceniono wyroby fachowców przybywających do Tallina z Niemiec (Turyngia, Saksonia): kiełbasy pieczone, wątrobianki, kaszanki. Jadano też wiele ryb, zarówno morskich – ulubione śledź i dorsz, jak i słodkowodnych – pstrąg, sielawa. Nie unikano też owoców morza – ostryg, krewetek, homarów. W menu nie brakowało wreszcie owoców, zarówno krajowych (sady posiadali też sami mieszczanie), jak i z importu (jabłka, cytryny, pomarańcze, winogrona. Podstawowym konserwantem a zarazem przyprawą była sól. Korzystano też z wielu innych przypraw, takich jak pieprz, goździki, cynamon, imbir, ... |
format |
Article in Journal/Newspaper |
author |
Raimo Pullat |
author_facet |
Raimo Pullat |
author_sort |
Raimo Pullat |
title |
Kultura jedzenia w osiemnastowiecznym Tallinie |
title_short |
Kultura jedzenia w osiemnastowiecznym Tallinie |
title_full |
Kultura jedzenia w osiemnastowiecznym Tallinie |
title_fullStr |
Kultura jedzenia w osiemnastowiecznym Tallinie |
title_full_unstemmed |
Kultura jedzenia w osiemnastowiecznym Tallinie |
title_sort |
kultura jedzenia w osiemnastowiecznym tallinie |
publisher |
Institute of Archaeology and Ethnology Polish Academy of Sciences |
publishDate |
2018 |
url |
https://doaj.org/article/83c1eb605cc0415aa7c42f14bd15eaf9 |
long_lat |
ENVELOPE(27.000,27.000,67.067,67.067) |
geographic |
Kapusta |
geographic_facet |
Kapusta |
genre |
sami sami |
genre_facet |
sami sami |
op_source |
Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, Vol 66, Iss 1 (2018) |
op_relation |
0023-5881 2719-6496 https://doaj.org/article/83c1eb605cc0415aa7c42f14bd15eaf9 |
op_rights |
undefined |
_version_ |
1766185527692754944 |