Ne bis in idem: Áhrif breyttrar dómaframkvæmdar Mannréttindadómstóls Evrópu. - Jóhann K. Guðmundsson 1980- (2011)
Meginreglan um tvöfalt refsinæmi, ne bis in idem, er ekki nýmæli á Íslandi, enda telst hún til grundvallarreglna í réttarkerfum allra siðmenntaðra þjóða. Regluna er nú að finna í einhverri mynd í þremur gildandi lagabálkum, hér verður sérstaklega tekin til skoðunar 7. viðauki við mannréttindasáttmála Evrópu, sem er hluti af lögum nr. 62. frá 19. maí 1994. Í 1. mgr. 4. gr. 7. viðauka við mannréttindasáttmála Evrópu er mælt fyrir um bann við endurtekinni málsmeðferð vegna refsiverðar háttsemi. Eitt af skilyrðunum til þess að aðilar njóti verndar reglunnar er að málsmeðferðin snúi að sama broti. Í nýlegum dómi í máli Zolotukhin gegn Rússlandi vék Mannréttindadómstóll Evrópu í veigamiklum atriðum frá fyrri fordæmum sínum við skýringu á hugtakinu sama brot. Breytt skýring Mannréttindadómstólsins leiddi því til rýmkunar á gildissviði ne bis in idem ákvæðis 1. mgr. 4. gr. 7. viðauka við mannréttindasáttmála Evrópu. Í þessari ritgerð verður leitast við að gera grein fyrir þeirri vernd er borgarar njóta á Íslandi og hvaða áhrif, ef nokkur, hafði dómur Mannréttindadómstóls Evrópu í máli Zolotukhin á þá vernd? Til þess að nálgast þetta markmið verður gerð grein fyrir inntaki reglunnar og hvernig hún hefur verið leidd í lög hér á landi. Sérstaklega verður fjallað um áhrif stefnumarkandi dóms í máli Zolotukhin á meginregluna um ne bis in idem. Litið verður til dómaframkvæmdar á Íslandi til þess að athuga hvort íslenskir dómar veita sömu vernd og Mannréttindadómstóll Evrópu, fyrir og eftir dóm í máli Zolotukhin. Af dómaframkvæmd eftir dóm í máli Zolotukhin er leidd sú niðurstaða að Hæstiréttur telji vera óvissa um gildissvið 1. mgr. 4. gr. 7. viðauka við mannréttindasáttmála Evrópu og beiti ákvæðinu til samræmis við þau fordæmi sem lágu fyrir áður en dómur féll í máli Zolotukhin. The legal concept of double jeopardy, ne bis in idem, is no novelty in Iceland, since it included as a basic right in the legal systems of all civilized nations. Concept is now found in some form in three acts. The focus of this thesis is on the ...