Frá Barnes-stofnun til Parísar: Mótunarár Kristjáns Davíðssonar, 1938-1950 - Silja Pálmarsdóttir 1985- (2010)
Ritgerð þessi fjallar um verk íslenska myndlistarmannsins Kristjáns Davíðssonar en þau verk sem hér hafa verið valin til umfjöllunar eru frá árunum 1938 til 1950. Farið er yfir fyrstu kynni hans af málaralist og reifuð áhrif tíðarandans og kennslu myndlistarmannanna Finns Jónssonar og Jóhanns Briem á Kristján. Dvöl Kristjáns við hina nafntoguðu Barnes-stofnun í Fíladelfíu í Bandaríkjunum er rakin og rýnt er sérstaklega í kennsluhættina og hugmyndafræðina sem nemendum skólans var ætlað að tileinka sér. Í því samhengi er litið á hugmyndir Johns Dewey um fagurfræði en hann var einn af þeim heimspekingum sem Kristján vildi kynna sér og hafði verið viðriðinn Barnes-stofnunina. Kristján fékk tækifæri til að kynnast stórri safneign Alberts C. Barnes, auk þess sem hann fræddist um nýja nálgun á því hvernig hægt er að horfa á list. Námið við Barnes-stofnunina var ekki hefðbundið myndlistarnám heldur fremur byggt upp á listfræði og heimspekilegum grunni. Mikið var lagt upp úr sjónmenntun nemenda og umgengust þeir daglega verk eftir marga helstu meistara nútímamyndlistar, á borð við Matisse, Cézanne, Renoir, Picasso, Modigliani og Soutine. Á meðan á dvöl Kristjáns í Bandaríkjunum stóð fór hann einnig á listasöfn í New York og hafði því öðlast kynni af heimslistinni þegar hann sneri aftur heim til Íslands. Kristján tók þátt í svokölluðum Septembersýningum í Reykjavík sem hófu göngu sína í lok fimmta áratugarins. Hópur listamanna lagði þar meðal annars áherslu á að listaverkið skapaði nýjan og sjálfstæðan veruleika og er í þessu samhengi skoðað í hvaða mæli hugmyndir Kristjáns samræmdust viðhorfum annarra þátttakenda. Í ritgerðinni eru málverk Kristjáns kynnt og eru þau gjarnan borin saman við verk erlendra listamanna sem honum hafa þótt áhugaverðir. Þessir listamenn eiga það flestir sameiginlegt að hafa verið umdeildir en síðar vakið mikla aðdáun. Má þar meðal annars nefna þá Picasso, Matisse og Klee. Kristján hefur ávallt verið samkvæmur sjálfum sér og nýtt sér það sem hefur hentað hverju sinni, eftir því hvert andinn ...