Útbreiðslusaga birkis við Merkihvol og Stóra-Klofa í Landsveit
Jarðvegseyðing á Íslandi hefur verið mikil frá landnámi vegna óhóflegrar landnýtingar. Birkiskógar tóku að hörfa verulega vegna mikillar nýtingar af völdum manna og bústofns á öldunum eftir landnám og var útbreiðsla þeirra í lágmarki í byrjun 20. aldar. Endurheimt vistkerfa er nauðsynlegt skref til...
Main Author: | |
---|---|
Other Authors: | |
Format: | Thesis |
Language: | Icelandic |
Published: |
2021
|
Subjects: | |
Online Access: | http://hdl.handle.net/1946/41649 |
id |
ftskemman:oai:skemman.is:1946/41649 |
---|---|
record_format |
openpolar |
spelling |
ftskemman:oai:skemman.is:1946/41649 2023-05-15T16:51:52+02:00 Útbreiðslusaga birkis við Merkihvol og Stóra-Klofa í Landsveit Distribution history of mountain birch near Merkihvol and Stóri-Klofi in Landsveit, Southern Iceland Ægir Freyr Hallgrímsson 1992- Landbúnaðarháskóli Íslands 2021-08 application/pdf http://hdl.handle.net/1946/41649 is ice http://hdl.handle.net/1946/41649 Skógfræði Fjarkönnun Loftmyndir Klasagreining Breytingar á gróðurþekju Birkiskógar Vistheimt Endurheimt birkiskóga Thesis Bachelor's 2021 ftskemman 2022-12-11T06:51:34Z Jarðvegseyðing á Íslandi hefur verið mikil frá landnámi vegna óhóflegrar landnýtingar. Birkiskógar tóku að hörfa verulega vegna mikillar nýtingar af völdum manna og bústofns á öldunum eftir landnám og var útbreiðsla þeirra í lágmarki í byrjun 20. aldar. Endurheimt vistkerfa er nauðsynlegt skref til þess spyrna við gróðureyðingu og er endurheimt birkiskóga mikilvæg í því sambandi. Til þess að endurheimta þó ekki sé nema hluta þess skógar sem hefur tapast hefur verið ráðist í stór endurheimtarverkefni á borð við Hekluskógaverkefnið. Aðferðafræði þess verkefnis byggir mikið á því að græða upp örfoka land með birkieyjum eftir að skapast hafa a.m.k. lágmarks skilyrði fyrir landnám birkis. Í þessu verkefni var fjarkönnun með loftmyndum notuð til þess að skoða sjónrænar breytingar á þekju birkiskóga á tveim rannsóknarsvæðum frá 1960-2019. Rannsóknarsvæðin voru við Stóra-Klofa og Merkihvol í Landsveit. Flatarmál skógarþekjunar var mælt með klasagreiningu á misgömlum loftmyndum og mat lagt á útbreiðsluhraða skógarins yfir mismunandi tímabil. Helstu áhrifaþættir sem voru kannaðir voru veðurfar, Heklugos, búfjárbeit, landgræðsluaðgerðir og breytingar á gróðurfari. Rannsóknin sýndi að stærstu breytingar á skógarþekju áttu sér stað á árunum 2011-2019 þegar skógarþekja beggja svæðanna nánast tvöfaldaðist. Niðurstöðurnar benda til að bæði við Merkihvolsskóg og Stóra-Klofa átti áburðadreifing stóran þátt í að mynda heppileg skilyrði fyrir útbreiðslu birkiskóga og seinna meir hafi lúpína mögulega aukið vöxt eldri birkiplantna á svæðinu. Gögn frá nálægum veðurstöðvum sýna að frá 1960-2020 hækkaði meðalhiti frá júní til ágúst um tæpar 2°C að meðaltali, sem væntanlega hefur bætt vaxtarskilyrði birkis. Thesis Iceland Skemman (Iceland) |
institution |
Open Polar |
collection |
Skemman (Iceland) |
op_collection_id |
ftskemman |
language |
Icelandic |
topic |
Skógfræði Fjarkönnun Loftmyndir Klasagreining Breytingar á gróðurþekju Birkiskógar Vistheimt Endurheimt birkiskóga |
spellingShingle |
Skógfræði Fjarkönnun Loftmyndir Klasagreining Breytingar á gróðurþekju Birkiskógar Vistheimt Endurheimt birkiskóga Ægir Freyr Hallgrímsson 1992- Útbreiðslusaga birkis við Merkihvol og Stóra-Klofa í Landsveit |
topic_facet |
Skógfræði Fjarkönnun Loftmyndir Klasagreining Breytingar á gróðurþekju Birkiskógar Vistheimt Endurheimt birkiskóga |
description |
Jarðvegseyðing á Íslandi hefur verið mikil frá landnámi vegna óhóflegrar landnýtingar. Birkiskógar tóku að hörfa verulega vegna mikillar nýtingar af völdum manna og bústofns á öldunum eftir landnám og var útbreiðsla þeirra í lágmarki í byrjun 20. aldar. Endurheimt vistkerfa er nauðsynlegt skref til þess spyrna við gróðureyðingu og er endurheimt birkiskóga mikilvæg í því sambandi. Til þess að endurheimta þó ekki sé nema hluta þess skógar sem hefur tapast hefur verið ráðist í stór endurheimtarverkefni á borð við Hekluskógaverkefnið. Aðferðafræði þess verkefnis byggir mikið á því að græða upp örfoka land með birkieyjum eftir að skapast hafa a.m.k. lágmarks skilyrði fyrir landnám birkis. Í þessu verkefni var fjarkönnun með loftmyndum notuð til þess að skoða sjónrænar breytingar á þekju birkiskóga á tveim rannsóknarsvæðum frá 1960-2019. Rannsóknarsvæðin voru við Stóra-Klofa og Merkihvol í Landsveit. Flatarmál skógarþekjunar var mælt með klasagreiningu á misgömlum loftmyndum og mat lagt á útbreiðsluhraða skógarins yfir mismunandi tímabil. Helstu áhrifaþættir sem voru kannaðir voru veðurfar, Heklugos, búfjárbeit, landgræðsluaðgerðir og breytingar á gróðurfari. Rannsóknin sýndi að stærstu breytingar á skógarþekju áttu sér stað á árunum 2011-2019 þegar skógarþekja beggja svæðanna nánast tvöfaldaðist. Niðurstöðurnar benda til að bæði við Merkihvolsskóg og Stóra-Klofa átti áburðadreifing stóran þátt í að mynda heppileg skilyrði fyrir útbreiðslu birkiskóga og seinna meir hafi lúpína mögulega aukið vöxt eldri birkiplantna á svæðinu. Gögn frá nálægum veðurstöðvum sýna að frá 1960-2020 hækkaði meðalhiti frá júní til ágúst um tæpar 2°C að meðaltali, sem væntanlega hefur bætt vaxtarskilyrði birkis. |
author2 |
Landbúnaðarháskóli Íslands |
format |
Thesis |
author |
Ægir Freyr Hallgrímsson 1992- |
author_facet |
Ægir Freyr Hallgrímsson 1992- |
author_sort |
Ægir Freyr Hallgrímsson 1992- |
title |
Útbreiðslusaga birkis við Merkihvol og Stóra-Klofa í Landsveit |
title_short |
Útbreiðslusaga birkis við Merkihvol og Stóra-Klofa í Landsveit |
title_full |
Útbreiðslusaga birkis við Merkihvol og Stóra-Klofa í Landsveit |
title_fullStr |
Útbreiðslusaga birkis við Merkihvol og Stóra-Klofa í Landsveit |
title_full_unstemmed |
Útbreiðslusaga birkis við Merkihvol og Stóra-Klofa í Landsveit |
title_sort |
útbreiðslusaga birkis við merkihvol og stóra-klofa í landsveit |
publishDate |
2021 |
url |
http://hdl.handle.net/1946/41649 |
genre |
Iceland |
genre_facet |
Iceland |
op_relation |
http://hdl.handle.net/1946/41649 |
_version_ |
1766041976023547904 |