Ris og fall randbyggðar. Randbyggð í skipulagi Reykjavíkur 1915-1940
Randbyggð var ráðandi byggingarform í Reykjavík eftir að timburhús voru bönnuð í kjölfar brunans mikla árið 1915. Það einkennist af sambyggðum húsum fast upp við götuna með húsagarð á bakvið. Helstu hugmyndafræðingar þessa byggingarforms á Íslandi voru Guðmundur Hannesson læknir og Guðjón Samúelsson...
Main Author: | |
---|---|
Other Authors: | |
Format: | Thesis |
Language: | Icelandic |
Published: |
2021
|
Subjects: | |
Online Access: | http://hdl.handle.net/1946/37444 |
id |
ftskemman:oai:skemman.is:1946/37444 |
---|---|
record_format |
openpolar |
spelling |
ftskemman:oai:skemman.is:1946/37444 2023-05-15T18:06:58+02:00 Ris og fall randbyggðar. Randbyggð í skipulagi Reykjavíkur 1915-1940 Guttormur Þorsteinsson 1988- Háskóli Íslands 2021-02 application/pdf http://hdl.handle.net/1946/37444 is ice http://hdl.handle.net/1946/37444 Sagnfræði Thesis Bachelor's 2021 ftskemman 2022-12-11T06:59:40Z Randbyggð var ráðandi byggingarform í Reykjavík eftir að timburhús voru bönnuð í kjölfar brunans mikla árið 1915. Það einkennist af sambyggðum húsum fast upp við götuna með húsagarð á bakvið. Helstu hugmyndafræðingar þessa byggingarforms á Íslandi voru Guðmundur Hannesson læknir og Guðjón Samúelsson húsameistari ríkisins. Þeir voru atkvæðamestir í skipulagmálum á Íslandi á þriðja áratugnum enda sátu þeir í skipulagsnefnd ríkisins og Guðmundur samdi skipulagslögin frá 1921. Randbyggð var almennt álitin bæði hagkvæmt og fallegt byggingarform á þriðja áratugnum og sótti í klassískar fyrirmyndir frá Evrópu. Hið nýja byggingarefni steinsteypa gerði það líka mögulegt að byggja sambyggingar með minni eldhættu. Skipulag Reykjavíkur frá 1928 byggði á þessum hugmyndum og gerði ráð fyrir randbyggð við flestar götur innan Hringbrautar og útrýmingu bakhúsa. Margir húsareitir voru byggðir eftir þessum skipulagshugmyndum og fyllt inn í eldri byggð en útkoman var sjaldnast alveg eftir hugmyndum Guðmundar og Guðjóns. Þegar leið á fjórða áratuginn fjaraði undan hugmyndum um randbyggð. Skipulagsuppdrátturinn féll úr gildi vegna mótmæla lóðareigenda og nýir straumar módernismans í arkitektúr og borgarskipulagi bárust til landsins með ungum arkitektum sem luku námi erlendis. Einn þeirra Einar Sveinsson tók við skipulagsvinnu í Reykjavík og lagði meiri áherslu á stakstæð hús. Fúnksjónalisminn, hin íslenska útgáfa módernismans birtist enda helst í stakstæðum húsum og á fjórða áratugnum þróuðust sambyggð fjölbýlishús í átt að hinu stakstæða formi íslensku blokkarinnar. Fjallað verður nánar um þessar breytingar og hvernig þær birtast í borgalandslaginu. Thesis Reykjavík Reykjavík Skemman (Iceland) Reykjavík Mikla ENVELOPE(-6.300,-6.300,62.350,62.350) Hús ENVELOPE(-14.812,-14.812,65.109,65.109) Götur ENVELOPE(-19.067,-19.067,63.450,63.450) |
institution |
Open Polar |
collection |
Skemman (Iceland) |
op_collection_id |
ftskemman |
language |
Icelandic |
topic |
Sagnfræði |
spellingShingle |
Sagnfræði Guttormur Þorsteinsson 1988- Ris og fall randbyggðar. Randbyggð í skipulagi Reykjavíkur 1915-1940 |
topic_facet |
Sagnfræði |
description |
Randbyggð var ráðandi byggingarform í Reykjavík eftir að timburhús voru bönnuð í kjölfar brunans mikla árið 1915. Það einkennist af sambyggðum húsum fast upp við götuna með húsagarð á bakvið. Helstu hugmyndafræðingar þessa byggingarforms á Íslandi voru Guðmundur Hannesson læknir og Guðjón Samúelsson húsameistari ríkisins. Þeir voru atkvæðamestir í skipulagmálum á Íslandi á þriðja áratugnum enda sátu þeir í skipulagsnefnd ríkisins og Guðmundur samdi skipulagslögin frá 1921. Randbyggð var almennt álitin bæði hagkvæmt og fallegt byggingarform á þriðja áratugnum og sótti í klassískar fyrirmyndir frá Evrópu. Hið nýja byggingarefni steinsteypa gerði það líka mögulegt að byggja sambyggingar með minni eldhættu. Skipulag Reykjavíkur frá 1928 byggði á þessum hugmyndum og gerði ráð fyrir randbyggð við flestar götur innan Hringbrautar og útrýmingu bakhúsa. Margir húsareitir voru byggðir eftir þessum skipulagshugmyndum og fyllt inn í eldri byggð en útkoman var sjaldnast alveg eftir hugmyndum Guðmundar og Guðjóns. Þegar leið á fjórða áratuginn fjaraði undan hugmyndum um randbyggð. Skipulagsuppdrátturinn féll úr gildi vegna mótmæla lóðareigenda og nýir straumar módernismans í arkitektúr og borgarskipulagi bárust til landsins með ungum arkitektum sem luku námi erlendis. Einn þeirra Einar Sveinsson tók við skipulagsvinnu í Reykjavík og lagði meiri áherslu á stakstæð hús. Fúnksjónalisminn, hin íslenska útgáfa módernismans birtist enda helst í stakstæðum húsum og á fjórða áratugnum þróuðust sambyggð fjölbýlishús í átt að hinu stakstæða formi íslensku blokkarinnar. Fjallað verður nánar um þessar breytingar og hvernig þær birtast í borgalandslaginu. |
author2 |
Háskóli Íslands |
format |
Thesis |
author |
Guttormur Þorsteinsson 1988- |
author_facet |
Guttormur Þorsteinsson 1988- |
author_sort |
Guttormur Þorsteinsson 1988- |
title |
Ris og fall randbyggðar. Randbyggð í skipulagi Reykjavíkur 1915-1940 |
title_short |
Ris og fall randbyggðar. Randbyggð í skipulagi Reykjavíkur 1915-1940 |
title_full |
Ris og fall randbyggðar. Randbyggð í skipulagi Reykjavíkur 1915-1940 |
title_fullStr |
Ris og fall randbyggðar. Randbyggð í skipulagi Reykjavíkur 1915-1940 |
title_full_unstemmed |
Ris og fall randbyggðar. Randbyggð í skipulagi Reykjavíkur 1915-1940 |
title_sort |
ris og fall randbyggðar. randbyggð í skipulagi reykjavíkur 1915-1940 |
publishDate |
2021 |
url |
http://hdl.handle.net/1946/37444 |
long_lat |
ENVELOPE(-6.300,-6.300,62.350,62.350) ENVELOPE(-14.812,-14.812,65.109,65.109) ENVELOPE(-19.067,-19.067,63.450,63.450) |
geographic |
Reykjavík Mikla Hús Götur |
geographic_facet |
Reykjavík Mikla Hús Götur |
genre |
Reykjavík Reykjavík |
genre_facet |
Reykjavík Reykjavík |
op_relation |
http://hdl.handle.net/1946/37444 |
_version_ |
1766178712603066368 |