Félagsgjöld eða ríkisframlag? Eðli og þróun sóknargjalda
Nú á dögum standa yfir miklar deilur um sóknargjöld. Hið beina tilefni þeirra er að ríkis-valdið hefur í kjölfar efnahagshrunsins 2008 skert gjöldin miðað við það sem gert er ráð fyrir í gildandi lögum. Skerðingin er rökstudd með því að gjöldin séu hluti af framlagi ríkisins til þjóðkirkjunnar og þa...
Main Author: | |
---|---|
Other Authors: | , , , , , |
Format: | Article in Journal/Newspaper |
Language: | Icelandic |
Published: |
Guðfræðistofnun Háskóla Íslands
2017
|
Subjects: | |
Online Access: | https://hdl.handle.net/20.500.11815/630 |
id |
ftopinvisindi:oai:opinvisindi.is:20.500.11815/630 |
---|---|
record_format |
openpolar |
spelling |
ftopinvisindi:oai:opinvisindi.is:20.500.11815/630 2023-05-15T16:52:42+02:00 Félagsgjöld eða ríkisframlag? Eðli og þróun sóknargjalda Hugason, Hjalti Guðfræði- og trúarbragðadeild (HÍ) Faculty of Theology and Religious Studies (UI) Hugvísindasvið (HÍ) School of Humanities (UI) Háskóli Íslands University of Iceland 2017 33-57 https://hdl.handle.net/20.500.11815/630 is ice Guðfræðistofnun Háskóla Íslands Ritröð Guðfræðistofnunar;44(1) https://ojs.hi.is/ritrodgudfraedistofnunar/article/view/2627 2298-8270 https://hdl.handle.net/20.500.11815/630 Studia Theologica Islandica Ritröð Guðfræðistofnunar info:eu-repo/semantics/openAccess Íslenska þjóðkirkjan Skattheimta Fjárframlög Ríkisvald info:eu-repo/semantics/article 2017 ftopinvisindi https://doi.org/20.500.11815/630 2022-11-18T06:51:36Z Nú á dögum standa yfir miklar deilur um sóknargjöld. Hið beina tilefni þeirra er að ríkis-valdið hefur í kjölfar efnahagshrunsins 2008 skert gjöldin miðað við það sem gert er ráð fyrir í gildandi lögum. Skerðingin er rökstudd með því að gjöldin séu hluti af framlagi ríkisins til þjóðkirkjunnar og þar með þeim stuðningi sem stjórnarskráin áskilur kirkjunni af hálfu ríkisvaldsins. Af þeim sökum telur ríkisvaldið sér heimilt að skerða framlagið þar sem lög-gjafanum sé ætlað að ákvarða í hverju stuðningurinn skuli fólginn. Þjóðkirkjan hefur aftur á móti litið svo á að sóknargjöldin séu félagsgjöld fólks í kirkjunni sem ríkið innheimti fyrir hennar hönd og beri því að standa straum af þeim óskertum. Í greininni er sýnt fram á að sóknargjöld séu hvorki ríkisframlag né félagsgjöld heldur séu þau skattalegs eðlis og arftaki tíundar og annarra hefðbundinna tekjustofna presta og sóknarkirkna í bændasamfélagi fyrri alda og hafi allt fram á 20. öld verið litið á þau sem skatt til almannaþarfa. Á 9. áratugi 20. aldar var sóknargjaldið lagt af í áföngum sem sérstakt gjald og sameinað almennum tekjuskatti einstaklinga í landinu. Var breytingin gerð vegna einföldunar í skatt-kerfinu og var henni ekki ætlað að breyta tekjustreymi til kirkjunnar. Í greininni er sýnt fram á að þessi breyting hafi verið óæskileg frá trúarréttarlegu sjónarmiði séð og leitt til flóknara sambands ríkis og kirkju á fjármálasviðinu á sama tíma og tengsl ríkis og kirkju á ýmsum öðrum sviðum þróuðust í átt til einföldunar. Í greinarlok er bent á leiðir til að leysa úr þeim trúarréttarlega vanda sem breytingin á sóknargjöldunum leiðir til að mati greinarhöfundar. Nowadays there is a harsh debate between The State of Iceland and The National Church over the parish fees (sóknargjald). The reason for this is that the government, in the wake of the economical crash of 2008, reduced the fees without paying attention to the law on parish fees from 1987. The argument is based on the opinion that the fees are part of the state contribution to the National Church ... Article in Journal/Newspaper Iceland Opin vísindi (Iceland) Mati ENVELOPE(138.769,138.769,59.335,59.335) Vanda ENVELOPE(161.550,161.550,-77.533,-77.533) |
institution |
Open Polar |
collection |
Opin vísindi (Iceland) |
op_collection_id |
ftopinvisindi |
language |
Icelandic |
topic |
Íslenska þjóðkirkjan Skattheimta Fjárframlög Ríkisvald |
spellingShingle |
Íslenska þjóðkirkjan Skattheimta Fjárframlög Ríkisvald Hugason, Hjalti Félagsgjöld eða ríkisframlag? Eðli og þróun sóknargjalda |
topic_facet |
Íslenska þjóðkirkjan Skattheimta Fjárframlög Ríkisvald |
description |
Nú á dögum standa yfir miklar deilur um sóknargjöld. Hið beina tilefni þeirra er að ríkis-valdið hefur í kjölfar efnahagshrunsins 2008 skert gjöldin miðað við það sem gert er ráð fyrir í gildandi lögum. Skerðingin er rökstudd með því að gjöldin séu hluti af framlagi ríkisins til þjóðkirkjunnar og þar með þeim stuðningi sem stjórnarskráin áskilur kirkjunni af hálfu ríkisvaldsins. Af þeim sökum telur ríkisvaldið sér heimilt að skerða framlagið þar sem lög-gjafanum sé ætlað að ákvarða í hverju stuðningurinn skuli fólginn. Þjóðkirkjan hefur aftur á móti litið svo á að sóknargjöldin séu félagsgjöld fólks í kirkjunni sem ríkið innheimti fyrir hennar hönd og beri því að standa straum af þeim óskertum. Í greininni er sýnt fram á að sóknargjöld séu hvorki ríkisframlag né félagsgjöld heldur séu þau skattalegs eðlis og arftaki tíundar og annarra hefðbundinna tekjustofna presta og sóknarkirkna í bændasamfélagi fyrri alda og hafi allt fram á 20. öld verið litið á þau sem skatt til almannaþarfa. Á 9. áratugi 20. aldar var sóknargjaldið lagt af í áföngum sem sérstakt gjald og sameinað almennum tekjuskatti einstaklinga í landinu. Var breytingin gerð vegna einföldunar í skatt-kerfinu og var henni ekki ætlað að breyta tekjustreymi til kirkjunnar. Í greininni er sýnt fram á að þessi breyting hafi verið óæskileg frá trúarréttarlegu sjónarmiði séð og leitt til flóknara sambands ríkis og kirkju á fjármálasviðinu á sama tíma og tengsl ríkis og kirkju á ýmsum öðrum sviðum þróuðust í átt til einföldunar. Í greinarlok er bent á leiðir til að leysa úr þeim trúarréttarlega vanda sem breytingin á sóknargjöldunum leiðir til að mati greinarhöfundar. Nowadays there is a harsh debate between The State of Iceland and The National Church over the parish fees (sóknargjald). The reason for this is that the government, in the wake of the economical crash of 2008, reduced the fees without paying attention to the law on parish fees from 1987. The argument is based on the opinion that the fees are part of the state contribution to the National Church ... |
author2 |
Guðfræði- og trúarbragðadeild (HÍ) Faculty of Theology and Religious Studies (UI) Hugvísindasvið (HÍ) School of Humanities (UI) Háskóli Íslands University of Iceland |
format |
Article in Journal/Newspaper |
author |
Hugason, Hjalti |
author_facet |
Hugason, Hjalti |
author_sort |
Hugason, Hjalti |
title |
Félagsgjöld eða ríkisframlag? Eðli og þróun sóknargjalda |
title_short |
Félagsgjöld eða ríkisframlag? Eðli og þróun sóknargjalda |
title_full |
Félagsgjöld eða ríkisframlag? Eðli og þróun sóknargjalda |
title_fullStr |
Félagsgjöld eða ríkisframlag? Eðli og þróun sóknargjalda |
title_full_unstemmed |
Félagsgjöld eða ríkisframlag? Eðli og þróun sóknargjalda |
title_sort |
félagsgjöld eða ríkisframlag? eðli og þróun sóknargjalda |
publisher |
Guðfræðistofnun Háskóla Íslands |
publishDate |
2017 |
url |
https://hdl.handle.net/20.500.11815/630 |
long_lat |
ENVELOPE(138.769,138.769,59.335,59.335) ENVELOPE(161.550,161.550,-77.533,-77.533) |
geographic |
Mati Vanda |
geographic_facet |
Mati Vanda |
genre |
Iceland |
genre_facet |
Iceland |
op_relation |
Ritröð Guðfræðistofnunar;44(1) https://ojs.hi.is/ritrodgudfraedistofnunar/article/view/2627 2298-8270 https://hdl.handle.net/20.500.11815/630 Studia Theologica Islandica Ritröð Guðfræðistofnunar |
op_rights |
info:eu-repo/semantics/openAccess |
op_doi |
https://doi.org/20.500.11815/630 |
_version_ |
1766043082767204352 |