Um barnafræðslu í Strandasýslu og Húnavatnssýslu 1887-1905
Rannsóknin sem hér er kynnt byggir aðallega á skýrslum sveitakennara í Strandasýslu og Húnavatnssýslu frá árunum 1887–1905. Í þeim eru dýrmætar upplýsingar um ungmenni sem nutu formlegrar fræðslu á þessum tíma. Meðal niðurstaðna er að hlutfall barna sem fengu formlega fræðslu fór smám saman hækkandi...
Published in: | Netla |
---|---|
Main Author: | |
Other Authors: | |
Format: | Article in Journal/Newspaper |
Language: | Icelandic |
Published: |
2021
|
Subjects: | |
Online Access: | https://hdl.handle.net/20.500.11815/2848 https://doi.org/10.24270/netla.2021.11 |
id |
ftopinvisindi:oai:opinvisindi.is:20.500.11815/2848 |
---|---|
record_format |
openpolar |
spelling |
ftopinvisindi:oai:opinvisindi.is:20.500.11815/2848 2024-04-07T07:53:32+00:00 Um barnafræðslu í Strandasýslu og Húnavatnssýslu 1887-1905 Guðmundsson, Bragi Hug- og félagsvísindasvið 2021-11-08 21 1110737 1-21 https://hdl.handle.net/20.500.11815/2848 https://doi.org/10.24270/netla.2021.11 is ice Netla; () Guðmundsson , B 2021 , ' Um barnafræðslu í Strandasýslu og Húnavatnssýslu 1887-1905 ' , Netla , bls. 1-21 . https://doi.org/10.24270/netla.2021.11 1670-0244 45105098 39e8f853-9189-4fa4-9cb6-d4e4407c0ad2 unpaywall: 10.24270/netla.2021.11 https://hdl.handle.net/20.500.11815/2848 doi:10.24270/netla.2021.11 info:eu-repo/semantics/openAccess Sveitaskólar Menntamál Heimakennsla Rural teaching Iceland /dk/atira/pure/researchoutput/researchoutputtypes/contributiontojournal/article 2021 ftopinvisindi https://doi.org/20.500.11815/284810.24270/netla.2021.11 2024-03-11T00:17:14Z Rannsóknin sem hér er kynnt byggir aðallega á skýrslum sveitakennara í Strandasýslu og Húnavatnssýslu frá árunum 1887–1905. Í þeim eru dýrmætar upplýsingar um ungmenni sem nutu formlegrar fræðslu á þessum tíma. Meðal niðurstaðna er að hlutfall barna sem fengu formlega fræðslu fór smám saman hækkandi en sýslurnar tvær voru samt vel undir landsmeðaltali þegar kom að hlutfallslegri skólasókn. Barnafræðslunni var misskipt. Minnst var hún norðan Steingrímsfjarðar, á austurströnd Hrútafjarðar og í ytri hluta Vindhælishrepps á Skaga. Allmikill munur var á milli sókna og/eða hreppa. Börn og systkini húsbænda voru 71% heildarinnar fræðsluárið 1894–1895 en fjölgaði í 78% áratug síðar. Hlutfall pilta og stúlkna var tiltölulega jafnt og aldursbil nemenda breitt. Heimiliskennsla var ríkjandi fræðsluform og fá börn gengu til kennslu milli bæja. Kennslustaðir voru 70 veturinn 1894–1895 og 78 áratug síðar. Nokkrir vitnisburðir eru um hvernig komið var til móts við börn fátækra. Litlar upplýsingar eru um húsakynni og aðrar ytri aðstæður. Ekkert fast skólahús var við Húnaflóa uns heimavistarskólinn á Heydalsá tók til starfa 1897 og ekkert slíkt reis næsta áratuginn. Lítið er vitað um kennsluaðferðir. Sumir kennaranna lýsa utanbókarlærdómi og yfirheyrslum en einnig voru nemendur æfðir í að skrifa eftir upplestri. Námstími var yfirleitt skammur og áhersla á að kenna ófermdum börnum skyldunámsgreinarnar fjórar: lestur, kristinfræði, skrift og reikning, að viðbættri réttritun. Eldri nemendur lásu fleira, helst náttúrufræði, landafræði og dönsku. Byggðirnar við Húnaflóa stóðu höllum fæti í þróun uppfræðslu og skólamála miðað við það sem best gerðist annars staðar. Þar réð líklega mestu dreifð búseta en einnig mögulega efnalegar aðstæður og íhaldssöm viðhorf til skólagöngu. Peer reviewed Article in Journal/Newspaper Iceland Opin vísindi (Iceland) Heydalsá ENVELOPE(-21.389,-21.389,65.390,65.390) Skaga ENVELOPE(12.980,12.980,66.522,66.522) Netla |
institution |
Open Polar |
collection |
Opin vísindi (Iceland) |
op_collection_id |
ftopinvisindi |
language |
Icelandic |
topic |
Sveitaskólar Menntamál Heimakennsla Rural teaching Iceland |
spellingShingle |
Sveitaskólar Menntamál Heimakennsla Rural teaching Iceland Guðmundsson, Bragi Um barnafræðslu í Strandasýslu og Húnavatnssýslu 1887-1905 |
topic_facet |
Sveitaskólar Menntamál Heimakennsla Rural teaching Iceland |
description |
Rannsóknin sem hér er kynnt byggir aðallega á skýrslum sveitakennara í Strandasýslu og Húnavatnssýslu frá árunum 1887–1905. Í þeim eru dýrmætar upplýsingar um ungmenni sem nutu formlegrar fræðslu á þessum tíma. Meðal niðurstaðna er að hlutfall barna sem fengu formlega fræðslu fór smám saman hækkandi en sýslurnar tvær voru samt vel undir landsmeðaltali þegar kom að hlutfallslegri skólasókn. Barnafræðslunni var misskipt. Minnst var hún norðan Steingrímsfjarðar, á austurströnd Hrútafjarðar og í ytri hluta Vindhælishrepps á Skaga. Allmikill munur var á milli sókna og/eða hreppa. Börn og systkini húsbænda voru 71% heildarinnar fræðsluárið 1894–1895 en fjölgaði í 78% áratug síðar. Hlutfall pilta og stúlkna var tiltölulega jafnt og aldursbil nemenda breitt. Heimiliskennsla var ríkjandi fræðsluform og fá börn gengu til kennslu milli bæja. Kennslustaðir voru 70 veturinn 1894–1895 og 78 áratug síðar. Nokkrir vitnisburðir eru um hvernig komið var til móts við börn fátækra. Litlar upplýsingar eru um húsakynni og aðrar ytri aðstæður. Ekkert fast skólahús var við Húnaflóa uns heimavistarskólinn á Heydalsá tók til starfa 1897 og ekkert slíkt reis næsta áratuginn. Lítið er vitað um kennsluaðferðir. Sumir kennaranna lýsa utanbókarlærdómi og yfirheyrslum en einnig voru nemendur æfðir í að skrifa eftir upplestri. Námstími var yfirleitt skammur og áhersla á að kenna ófermdum börnum skyldunámsgreinarnar fjórar: lestur, kristinfræði, skrift og reikning, að viðbættri réttritun. Eldri nemendur lásu fleira, helst náttúrufræði, landafræði og dönsku. Byggðirnar við Húnaflóa stóðu höllum fæti í þróun uppfræðslu og skólamála miðað við það sem best gerðist annars staðar. Þar réð líklega mestu dreifð búseta en einnig mögulega efnalegar aðstæður og íhaldssöm viðhorf til skólagöngu. Peer reviewed |
author2 |
Hug- og félagsvísindasvið |
format |
Article in Journal/Newspaper |
author |
Guðmundsson, Bragi |
author_facet |
Guðmundsson, Bragi |
author_sort |
Guðmundsson, Bragi |
title |
Um barnafræðslu í Strandasýslu og Húnavatnssýslu 1887-1905 |
title_short |
Um barnafræðslu í Strandasýslu og Húnavatnssýslu 1887-1905 |
title_full |
Um barnafræðslu í Strandasýslu og Húnavatnssýslu 1887-1905 |
title_fullStr |
Um barnafræðslu í Strandasýslu og Húnavatnssýslu 1887-1905 |
title_full_unstemmed |
Um barnafræðslu í Strandasýslu og Húnavatnssýslu 1887-1905 |
title_sort |
um barnafræðslu í strandasýslu og húnavatnssýslu 1887-1905 |
publishDate |
2021 |
url |
https://hdl.handle.net/20.500.11815/2848 https://doi.org/10.24270/netla.2021.11 |
long_lat |
ENVELOPE(-21.389,-21.389,65.390,65.390) ENVELOPE(12.980,12.980,66.522,66.522) |
geographic |
Heydalsá Skaga |
geographic_facet |
Heydalsá Skaga |
genre |
Iceland |
genre_facet |
Iceland |
op_relation |
Netla; () Guðmundsson , B 2021 , ' Um barnafræðslu í Strandasýslu og Húnavatnssýslu 1887-1905 ' , Netla , bls. 1-21 . https://doi.org/10.24270/netla.2021.11 1670-0244 45105098 39e8f853-9189-4fa4-9cb6-d4e4407c0ad2 unpaywall: 10.24270/netla.2021.11 https://hdl.handle.net/20.500.11815/2848 doi:10.24270/netla.2021.11 |
op_rights |
info:eu-repo/semantics/openAccess |
op_doi |
https://doi.org/20.500.11815/284810.24270/netla.2021.11 |
container_title |
Netla |
_version_ |
1795669507519283200 |