Domniemane ślady ptolemejskiego hydronimu Τουροῦντος w nowożytnej toponimii basenu średniej Dźwiny
Artykuł analizuje przesłanki toponomastyczne skłaniające niektórych, głównie rosyjskich historyków i entuzjastów do dopatrywania się śladów ptolemejskiego hydronimu Τουροῦντоς (łac. Turuntus), nazwy identyfikowanego niekiedy z Zachodnią Dźwiną wschodniego dopływu Bałtyku, w nowożytnym nazewnictwie g...
Published in: | Słowo. Studia językoznawcze |
---|---|
Main Author: | |
Format: | Article in Journal/Newspaper |
Language: | Polish |
Published: |
2022
|
Subjects: | |
Online Access: | https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/306002 https://doi.org/10.15584/slowo.2022.13.9 https://www.ur.edu.pl/files/ur/import/private/77/IPID/czasopisma/slowo/slowo_13/Strony%20od%20slowo_2022-9.pdf |
id |
ftjagiellonuniir:oai:ruj.uj.edu.pl:item/306002 |
---|---|
record_format |
openpolar |
spelling |
ftjagiellonuniir:oai:ruj.uj.edu.pl:item/306002 2024-05-19T07:39:32+00:00 Domniemane ślady ptolemejskiego hydronimu Τουροῦντος w nowożytnej toponimii basenu średniej Dźwiny Supposed vestiges of the Ptolemaic hydronym Τουροῦντоς in the modern toponymy of the middle Western Dvina drainage basin Babik, Zbigniew 2022 https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/306002 https://doi.org/10.15584/slowo.2022.13.9 https://www.ur.edu.pl/files/ur/import/private/77/IPID/czasopisma/slowo/slowo_13/Strony%20od%20slowo_2022-9.pdf pol pol Słowo Studia Językoznawcze, T. 13, s. 125-143 2082-6931 doi:10.15584/slowo.2022.13.9 https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/306002 https://www.ur.edu.pl/files/ur/import/private/77/IPID/czasopisma/slowo/slowo_13/Strony%20od%20slowo_2022-9.pdf Udzielam licencji. Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowa http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/legalcode.pl Turuntus Tarantowo Dźwina Zachodnia Klaudiusz Ptolemeusz Tarantovo Western Dvina Claudius Ptolemy artykuł w czasopiśmie 2022 ftjagiellonuniir https://doi.org/10.15584/slowo.2022.13.9 2024-04-19T00:15:27Z Artykuł analizuje przesłanki toponomastyczne skłaniające niektórych, głównie rosyjskich historyków i entuzjastów do dopatrywania się śladów ptolemejskiego hydronimu Τουροῦντоς (łac. Turuntus), nazwy identyfikowanego niekiedy z Zachodnią Dźwiną wschodniego dopływu Bałtyku, w nowożytnym nazewnictwie geograficznym basenu średniej Dźwiny. W materiale tym niewątpliwymi faktami nazewniczymi są nazwy wsi i jezior Tarantovo, brus. Tarantova (z wariantami Turunt- i Turant-?), Tarantovka, występujące dziś lub w przeszłości (poświadczenia datują się od XVI w.) w co najmniej sześciu odległych od siebie miejscach dzisiejszych obwodów witebskiego i pskowskiego (ich lokalizację i identyfikację udało się obecnie doprecyzować). Na gruncie współczesnej toponomastyki, nieskłonnej abstrahować od korespondencji samogłoskowych, struktury nazwotwórczej, otoczenia etymologicznego, produktywności i kontekstu geograficznego, sama zbieżność szkieletu spółgłoskowego rdzenia dalece nie wystarcza do podtrzymania poglądu o związku genetycznym tych nazw z przekazem starożytnym. Postać toponimów wskazuje na ich pochodzenie od wschodniosłowiańskiego antroponimu Tarant(a), którego historia i geneza wymaga jeszcze dalszych badań. Samo Τουροῦντоς występuje w kontekście nasuwającym zasadnicze wątpliwości co do jego realności (niewiarygodnie określone ujście, sąsiedztwo makrohydronimów podobnie jak ono błędnie zlokalizowanych i niekontynuowanych w dobie w pełni historycznej). The present paper discusses toponymic premises which prompt some, primarily Russian historians and enthusiasts, to recognize vestiges of a river name Τουροῦντоς (Lat. Turuntus), the Ptolemaic denomination of an eastern tributary of the Baltic Sea, sometimes identified with the Western Dvina, in the contemporary toponymy of the middle drainage basin of the latter river. Among these, incontestable onomastic facts are the oikonyms and hydronyms Tarantovo, Byelorussian Tarantova (including variants in Turunt- and Turant-?), Tarantovka, occurring at present or in the past (their ... Article in Journal/Newspaper dvina Jagiellonian University Repository Słowo. Studia językoznawcze 13 125 143 |
institution |
Open Polar |
collection |
Jagiellonian University Repository |
op_collection_id |
ftjagiellonuniir |
language |
Polish |
topic |
Turuntus Tarantowo Dźwina Zachodnia Klaudiusz Ptolemeusz Tarantovo Western Dvina Claudius Ptolemy |
spellingShingle |
Turuntus Tarantowo Dźwina Zachodnia Klaudiusz Ptolemeusz Tarantovo Western Dvina Claudius Ptolemy Babik, Zbigniew Domniemane ślady ptolemejskiego hydronimu Τουροῦντος w nowożytnej toponimii basenu średniej Dźwiny |
topic_facet |
Turuntus Tarantowo Dźwina Zachodnia Klaudiusz Ptolemeusz Tarantovo Western Dvina Claudius Ptolemy |
description |
Artykuł analizuje przesłanki toponomastyczne skłaniające niektórych, głównie rosyjskich historyków i entuzjastów do dopatrywania się śladów ptolemejskiego hydronimu Τουροῦντоς (łac. Turuntus), nazwy identyfikowanego niekiedy z Zachodnią Dźwiną wschodniego dopływu Bałtyku, w nowożytnym nazewnictwie geograficznym basenu średniej Dźwiny. W materiale tym niewątpliwymi faktami nazewniczymi są nazwy wsi i jezior Tarantovo, brus. Tarantova (z wariantami Turunt- i Turant-?), Tarantovka, występujące dziś lub w przeszłości (poświadczenia datują się od XVI w.) w co najmniej sześciu odległych od siebie miejscach dzisiejszych obwodów witebskiego i pskowskiego (ich lokalizację i identyfikację udało się obecnie doprecyzować). Na gruncie współczesnej toponomastyki, nieskłonnej abstrahować od korespondencji samogłoskowych, struktury nazwotwórczej, otoczenia etymologicznego, produktywności i kontekstu geograficznego, sama zbieżność szkieletu spółgłoskowego rdzenia dalece nie wystarcza do podtrzymania poglądu o związku genetycznym tych nazw z przekazem starożytnym. Postać toponimów wskazuje na ich pochodzenie od wschodniosłowiańskiego antroponimu Tarant(a), którego historia i geneza wymaga jeszcze dalszych badań. Samo Τουροῦντоς występuje w kontekście nasuwającym zasadnicze wątpliwości co do jego realności (niewiarygodnie określone ujście, sąsiedztwo makrohydronimów podobnie jak ono błędnie zlokalizowanych i niekontynuowanych w dobie w pełni historycznej). The present paper discusses toponymic premises which prompt some, primarily Russian historians and enthusiasts, to recognize vestiges of a river name Τουροῦντоς (Lat. Turuntus), the Ptolemaic denomination of an eastern tributary of the Baltic Sea, sometimes identified with the Western Dvina, in the contemporary toponymy of the middle drainage basin of the latter river. Among these, incontestable onomastic facts are the oikonyms and hydronyms Tarantovo, Byelorussian Tarantova (including variants in Turunt- and Turant-?), Tarantovka, occurring at present or in the past (their ... |
format |
Article in Journal/Newspaper |
author |
Babik, Zbigniew |
author_facet |
Babik, Zbigniew |
author_sort |
Babik, Zbigniew |
title |
Domniemane ślady ptolemejskiego hydronimu Τουροῦντος w nowożytnej toponimii basenu średniej Dźwiny |
title_short |
Domniemane ślady ptolemejskiego hydronimu Τουροῦντος w nowożytnej toponimii basenu średniej Dźwiny |
title_full |
Domniemane ślady ptolemejskiego hydronimu Τουροῦντος w nowożytnej toponimii basenu średniej Dźwiny |
title_fullStr |
Domniemane ślady ptolemejskiego hydronimu Τουροῦντος w nowożytnej toponimii basenu średniej Dźwiny |
title_full_unstemmed |
Domniemane ślady ptolemejskiego hydronimu Τουροῦντος w nowożytnej toponimii basenu średniej Dźwiny |
title_sort |
domniemane ślady ptolemejskiego hydronimu τουροῦντος w nowożytnej toponimii basenu średniej dźwiny |
publishDate |
2022 |
url |
https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/306002 https://doi.org/10.15584/slowo.2022.13.9 https://www.ur.edu.pl/files/ur/import/private/77/IPID/czasopisma/slowo/slowo_13/Strony%20od%20slowo_2022-9.pdf |
genre |
dvina |
genre_facet |
dvina |
op_relation |
Słowo Studia Językoznawcze, T. 13, s. 125-143 2082-6931 doi:10.15584/slowo.2022.13.9 https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/306002 https://www.ur.edu.pl/files/ur/import/private/77/IPID/czasopisma/slowo/slowo_13/Strony%20od%20slowo_2022-9.pdf |
op_rights |
Udzielam licencji. Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowa http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/legalcode.pl |
op_doi |
https://doi.org/10.15584/slowo.2022.13.9 |
container_title |
Słowo. Studia językoznawcze |
container_volume |
13 |
container_start_page |
125 |
op_container_end_page |
143 |
_version_ |
1799479111514587136 |