Antropomorfist tanrı tasavvuruna karşı Fahreddin er-Râzî'nin tenzih anlayışı
Lisansüstü tezlerin elektronik ortamda toplanması, düzenlenmesi ve erişime açılması konusuna ilişkin yök'ün 18.06.2018 tarihli yönergesine istinaden artık bu tarihten sonra gizlilik şartı aranmayan bütün tezler erişime açılacaktır. Tanrının insana ya da insanın Tanrıya benzetilmesi esasına daya...
Main Author: | |
---|---|
Other Authors: | |
Format: | Doctoral or Postdoctoral Thesis |
Language: | Turkish |
Published: |
Dicle Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü
2018
|
Subjects: | |
Online Access: | https://hdl.handle.net/11468/4734 |
id |
ftdicleuniv:oai:acikerisim.dicle.edu.tr:11468/4734 |
---|---|
record_format |
openpolar |
spelling |
ftdicleuniv:oai:acikerisim.dicle.edu.tr:11468/4734 2024-05-19T07:48:02+00:00 Antropomorfist tanrı tasavvuruna karşı Fahreddin er-Râzî'nin tenzih anlayışı Öz, Ruhullah Akgüç, Ahmet 2018 application/pdf https://hdl.handle.net/11468/4734 tr tur Dicle Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Tez Öz, R. (2018). Antropomorfist tanrı tasavvuruna karşı Fahreddin er-Râzî'nin tenzih anlayışı. Yayımlanmamış doktora tezi, Dicle Üniversitesi, Diyarbakır. https://hdl.handle.net/11468/4734 info:eu-repo/semantics/openAccess Antropomorfizm Fahreddin er-Râzî Teşbih Tenzih Antropomorfik nitelikler Tecsim Anthropomorphism Fakhr al-din al-râzî Tashbih Tajsim Anthropomorphic characteristics Attributions Tanzih Doctoral Thesis 2018 ftdicleuniv 2024-04-30T02:37:51Z Lisansüstü tezlerin elektronik ortamda toplanması, düzenlenmesi ve erişime açılması konusuna ilişkin yök'ün 18.06.2018 tarihli yönergesine istinaden artık bu tarihten sonra gizlilik şartı aranmayan bütün tezler erişime açılacaktır. Tanrının insana ya da insanın Tanrıya benzetilmesi esasına dayalı olan antropomorfizm inancı, sadece Sami dinlere has çözüm bekleyen teolojik bir sorun değildir. Bu açıdan farklı nüvelerine hemen hemen tüm felsefi doktrinlerde, mistik ya da ilahi dinlerde rastlanılan insan biçimci Tanrı tasavvuru insanlık tarihi kadar kadim bir problemdir. Felsefi terminolojide Tanrı-beşer benzerliğine dayalı antropomorfizmin İslam düşüncesindeki karşılığı olsa olsa tecsim ve teşbihtir. İslam kelam tarihinde zuhur eden ve kimi zaman zatında kimi zaman sıfatlarında öngörülen bu benzerliğin beraberinde farklı Tanrı tasavvurlarını getirdiği bir gerçektir. Bu bakımdan kadim dinî ve felsefi doktrinlerdeki kadar yoğun olmasa da İslam düşünce tarihinde de kimi ekollerin Tanrı tasavvurları antropomorfiktir. Bu tasavvurların ortaya çıkmasına kaynaklık eden harici nedenler farklı olsa da en önemli dâhili neden ilahi hitabın dil yapısıdır. Zira Allah'ın kendi kendini betimlediği Kur'an dilinde zatını hem aşkın hem de kişisellik arz eden bir yapı çerçevesine yerleştirmesi, İslam düşünce tarihinde zuhur eden antropomorfizm probleminin odak noktasını oluşturmuştur. Bu münasebetle kadim ilahi dinlerden tevarüs eden literatür ve yabancı kültürlerin etkisi ile nassta Allah'a atfedilen antropomorfik niteliklerin literal okunması bu tasavvurun en önemli dayanaklarından sayılmıştır. Yerli antropomorfistler diye isimlendirdiğimiz tecsimci ve teşbihçi ekollerin en önemli Tanrı tasavvuru Allah'ı cisim ve cismani varlıkların nitelikleri ile muttasıf bir varlık olarak tasvir etmeleridir. Bu tasavvurlara kaynaklık eden en önemli dâhili etken de hiç kuşkusuz Allah'ı niteleyen antropomorfik dildir. Bu dil literal okunduğu oranda antropomorfik, tenzih karakterli olduğu nispette de aşkın ve münezzehtir. Allah'ı betimleyen dilin ... Doctoral or Postdoctoral Thesis sami Dicle University Institutional Repository (DSpace@Dicle) |
institution |
Open Polar |
collection |
Dicle University Institutional Repository (DSpace@Dicle) |
op_collection_id |
ftdicleuniv |
language |
Turkish |
topic |
Antropomorfizm Fahreddin er-Râzî Teşbih Tenzih Antropomorfik nitelikler Tecsim Anthropomorphism Fakhr al-din al-râzî Tashbih Tajsim Anthropomorphic characteristics Attributions Tanzih |
spellingShingle |
Antropomorfizm Fahreddin er-Râzî Teşbih Tenzih Antropomorfik nitelikler Tecsim Anthropomorphism Fakhr al-din al-râzî Tashbih Tajsim Anthropomorphic characteristics Attributions Tanzih Öz, Ruhullah Antropomorfist tanrı tasavvuruna karşı Fahreddin er-Râzî'nin tenzih anlayışı |
topic_facet |
Antropomorfizm Fahreddin er-Râzî Teşbih Tenzih Antropomorfik nitelikler Tecsim Anthropomorphism Fakhr al-din al-râzî Tashbih Tajsim Anthropomorphic characteristics Attributions Tanzih |
description |
Lisansüstü tezlerin elektronik ortamda toplanması, düzenlenmesi ve erişime açılması konusuna ilişkin yök'ün 18.06.2018 tarihli yönergesine istinaden artık bu tarihten sonra gizlilik şartı aranmayan bütün tezler erişime açılacaktır. Tanrının insana ya da insanın Tanrıya benzetilmesi esasına dayalı olan antropomorfizm inancı, sadece Sami dinlere has çözüm bekleyen teolojik bir sorun değildir. Bu açıdan farklı nüvelerine hemen hemen tüm felsefi doktrinlerde, mistik ya da ilahi dinlerde rastlanılan insan biçimci Tanrı tasavvuru insanlık tarihi kadar kadim bir problemdir. Felsefi terminolojide Tanrı-beşer benzerliğine dayalı antropomorfizmin İslam düşüncesindeki karşılığı olsa olsa tecsim ve teşbihtir. İslam kelam tarihinde zuhur eden ve kimi zaman zatında kimi zaman sıfatlarında öngörülen bu benzerliğin beraberinde farklı Tanrı tasavvurlarını getirdiği bir gerçektir. Bu bakımdan kadim dinî ve felsefi doktrinlerdeki kadar yoğun olmasa da İslam düşünce tarihinde de kimi ekollerin Tanrı tasavvurları antropomorfiktir. Bu tasavvurların ortaya çıkmasına kaynaklık eden harici nedenler farklı olsa da en önemli dâhili neden ilahi hitabın dil yapısıdır. Zira Allah'ın kendi kendini betimlediği Kur'an dilinde zatını hem aşkın hem de kişisellik arz eden bir yapı çerçevesine yerleştirmesi, İslam düşünce tarihinde zuhur eden antropomorfizm probleminin odak noktasını oluşturmuştur. Bu münasebetle kadim ilahi dinlerden tevarüs eden literatür ve yabancı kültürlerin etkisi ile nassta Allah'a atfedilen antropomorfik niteliklerin literal okunması bu tasavvurun en önemli dayanaklarından sayılmıştır. Yerli antropomorfistler diye isimlendirdiğimiz tecsimci ve teşbihçi ekollerin en önemli Tanrı tasavvuru Allah'ı cisim ve cismani varlıkların nitelikleri ile muttasıf bir varlık olarak tasvir etmeleridir. Bu tasavvurlara kaynaklık eden en önemli dâhili etken de hiç kuşkusuz Allah'ı niteleyen antropomorfik dildir. Bu dil literal okunduğu oranda antropomorfik, tenzih karakterli olduğu nispette de aşkın ve münezzehtir. Allah'ı betimleyen dilin ... |
author2 |
Akgüç, Ahmet |
format |
Doctoral or Postdoctoral Thesis |
author |
Öz, Ruhullah |
author_facet |
Öz, Ruhullah |
author_sort |
Öz, Ruhullah |
title |
Antropomorfist tanrı tasavvuruna karşı Fahreddin er-Râzî'nin tenzih anlayışı |
title_short |
Antropomorfist tanrı tasavvuruna karşı Fahreddin er-Râzî'nin tenzih anlayışı |
title_full |
Antropomorfist tanrı tasavvuruna karşı Fahreddin er-Râzî'nin tenzih anlayışı |
title_fullStr |
Antropomorfist tanrı tasavvuruna karşı Fahreddin er-Râzî'nin tenzih anlayışı |
title_full_unstemmed |
Antropomorfist tanrı tasavvuruna karşı Fahreddin er-Râzî'nin tenzih anlayışı |
title_sort |
antropomorfist tanrı tasavvuruna karşı fahreddin er-râzî'nin tenzih anlayışı |
publisher |
Dicle Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü |
publishDate |
2018 |
url |
https://hdl.handle.net/11468/4734 |
genre |
sami |
genre_facet |
sami |
op_relation |
Tez Öz, R. (2018). Antropomorfist tanrı tasavvuruna karşı Fahreddin er-Râzî'nin tenzih anlayışı. Yayımlanmamış doktora tezi, Dicle Üniversitesi, Diyarbakır. https://hdl.handle.net/11468/4734 |
op_rights |
info:eu-repo/semantics/openAccess |
_version_ |
1799488531781910528 |